Sigorta Kutusu Şeması ve Röleler: Far, Silecek veya Radyo Durduk Yere Kesildiğinde Değişecek Parçalar
Araçta farların, sileceklerin, radyonun, çakmaklığın, merkezi kilidin veya başka bir elektrikli donanımın aniden çalışmayı bırakması her zaman pahalı bir elektronik arıza anlamına gelmez. Sorunun kaynağı çoğu zaman sigorta, röle, soket veya elektrik bağlantısı gibi daha küçük parçalardan biri olabilir.
Otomobillerde elektrik devrelerini aşırı akıma ve kısa devreye karşı korumak için sigortalar kullanılır. Röleler ise yüksek akım çeken elektrikli parçaların kontrollü şekilde devreye alınmasını sağlar.
Bu nedenle bir elektrikli donanım aniden çalışmayı bıraktığında ilk kontrol edilmesi gereken yerlerden biri sigorta kutusudur.
Aracınıza uygun sigorta, röle, soket ve diğer elektrik sistemi parçalarını araştırırken doğru araç uyumluluğu büyük önem taşır. İhtiyacınız olan otomotiv yedek parçalarını parcamtedarik.com üzerinden inceleyebilirsiniz.
Araç Sigortası Nedir?
Araç sigortası, elektrik devresinden normalden fazla akım geçtiğinde devreyi keserek kabloları ve elektrikli parçaları koruyan güvenlik elemanıdır.
Sigortanın içerisindeki ince metal bölüm belirli bir amper değerinin üzerine çıkıldığında erir ve elektrik akışını keser.
Böylece;
- Kablo tesisatının aşırı ısınması,
- Elektronik parçaların zarar görmesi,
- Elektrik yangını riski
azaltılmaya çalışılır.
Sigortanın atması çoğu zaman sistemde başka bir problem bulunduğunun işaretidir.
Sigorta Kutusu Nerede Bulunur?
Araca göre bir veya birden fazla sigorta kutusu bulunabilir.
Yaygın konumlar şunlardır:
- Motor bölmesi,
- Direksiyonun alt kısmı,
- Torpido bölgesi,
- Ön konsolun yan bölümü,
- Bagaj bölmesi.
Modern araçlarda motor bölmesi ve kabin içerisinde ayrı sigorta kutuları bulunması oldukça yaygındır.
Hangi sigortanın hangi sisteme ait olduğu ise sigorta kutusu şeması üzerinden belirlenir.
Sigorta Kutusu Şeması Nedir?
Sigorta kutusu şeması, kutu içerisindeki her sigorta ve rölenin hangi elektrik devresini kontrol ettiğini gösteren plandır.
Şemada genellikle;
- Sigorta numarası,
- Amper değeri,
- Devre adı,
- Röle konumu
gibi bilgiler bulunur.
Örneğin aynı kutuda;
- Kısa far,
- Uzun far,
- Silecek motoru,
- Radyo,
- Klima,
- Yakıt pompası,
- Korna
için farklı sigortalar bulunabilir.
Bu nedenle rastgele sigorta söküp değiştirmek yerine doğru devrenin tespit edilmesi gerekir.
Röle Nedir?
Röle, düşük akımlı bir elektrik sinyali ile daha yüksek akım çeken bir devreyi açıp kapatan elektromekanik veya elektronik anahtardır.
Araçlarda röleler;
- Farlar,
- Silecekler,
- Yakıt pompası,
- Klima kompresörü,
- Radyatör fanı,
- Marş sistemi,
- Korna
gibi birçok sistemde kullanılabilir.
Röle arızalandığında sigorta sağlam olduğu halde ilgili sistem çalışmayabilir.
Sigorta ile Röle Arasındaki Fark Nedir?
Sigorta ve röle farklı görevler yapar.
Sigorta, devreyi aşırı akıma karşı korur.
Röle ise elektrikli sistemin kontrollü şekilde açılıp kapanmasını sağlar.
Bu nedenle far çalışmıyorsa yalnızca sigortaya değil, ilgili röleye de bakılması gerekebilir.
Farlar Durduk Yere Kesildiyse Ne Kontrol Edilmeli?
Farların aniden çalışmaması halinde birkaç farklı nokta kontrol edilmelidir.
Far Sigortası
İlk olarak kısa veya uzun far devresine ait sigorta kontrol edilir.
Bazı araçlarda sağ ve sol far için ayrı sigorta bulunabilir.
Bu nedenle yalnızca tek taraf çalışmıyorsa ilgili tarafın sigortası incelenmelidir.
Far Rölesi
Sigorta sağlam ancak iki far birden çalışmıyorsa far rölesi arızalı olabilir.
Röle içerisinde kontak yüzeyleri zamanla yanabilir veya mekanizma çalışmayabilir.
Ampul
Tek far çalışmıyorsa ampulün kendisi de kontrol edilmelidir.
Özellikle halojen ampullerde filaman kopması yaygın bir arızadır.
Far Soketi
Yüksek sıcaklık nedeniyle far soketi zamanla eriyebilir veya oksitlenebilir.
Bu durumda ampul sağlam olsa bile elektrik bağlantısı oluşmayabilir.
Aracınıza uygun far ampulü, soket, sigorta ve röle gibi parçaları parcamtedarik.com üzerinden inceleyebilirsiniz.
Silecek Durduk Yere Çalışmayı Bıraktıysa Ne Olabilir?
Silecek sisteminde de ilk kontrollerden biri sigortadır.
Muhtemel nedenler şunlardır:
- Silecek sigortasının atması,
- Silecek rölesinin arızalanması,
- Silecek motorunun bozulması,
- Mekanizmanın sıkışması,
- Kumanda kolunun arızalanması,
- Elektrik kablosunda kopukluk.
Özellikle silecek mekanizması sıkıştığında motor normalden fazla akım çekebilir ve sigortayı attırabilir.
Yeni sigorta takıldıktan kısa süre sonra tekrar atıyorsa altta yatan mekanik veya elektriksel problem araştırılmalıdır.
Radyo Birden Kesildiyse Sigorta Atmış Olabilir mi?
Evet.
Araç radyosu ve multimedya sistemleri genellikle ayrı bir sigortayla korunur.
Bazı araçlarda radyo için birden fazla elektrik beslemesi bulunabilir.
Örneğin;
- Sürekli 12 volt besleme,
- Kontakla gelen besleme
ayrı devreler üzerinden sağlanabilir.
Bu nedenle radyo tamamen açılmıyorsa sigorta kutusundaki ilgili devreler kontrol edilmelidir.
Radyo Sigortası Neden Atar?
Radyo sigortasının atmasına;
- Yanlış tesisat bağlantısı,
- Sonradan takılan multimedya sistemi,
- Kısa devre,
- Hasarlı çakmaklık soketi,
- Kablo izolasyonunun zarar görmesi
neden olabilir.
Özellikle sonradan takılan ses sistemlerinde kablo bağlantılarının doğru yapılması önemlidir.
Çakmaklık Sigortası Neden Sürekli Atar?
Araç içerisindeki 12 volt priz veya çakmaklık devresi sık sigorta attırabilir.
Bunun en yaygın nedenlerinden biri soketin içerisine metal bir cismin düşmesidir.
Ayrıca;
- Arızalı telefon şarj cihazı,
- Kalitesiz adaptör,
- Kısa devre yapan aksesuar
sigortanın atmasına neden olabilir.
Sigorta değiştirilmeden önce çakmaklık soketi mutlaka kontrol edilmelidir.
Sigortanın Attığı Nasıl Anlaşılır?
Bıçak tipi sigortalarda iç kısım genellikle şeffaftır.
Sigorta içerisindeki metal bağlantı kopmuşsa sigorta atmış olabilir.
Ancak her zaman gözle net olarak anlaşılmayabilir.
Daha doğru kontrol için;
- Multimetre,
- Sigorta test cihazı
kullanılabilir.
Sigorta Değiştirirken Amper Değeri Neden Önemlidir?
Sigortanın üzerinde 5A, 10A, 15A, 20A veya 30A gibi amper değerleri bulunur.
Atmış sigortanın yerine aynı amper değerine sahip sigorta takılmalıdır.
Örneğin 10 amperlik sigortanın yerine 20 amperlik sigorta takmak doğru değildir.
Daha yüksek amperli sigorta kullanılırsa kablo veya elektrikli parça sigortadan önce aşırı ısınabilir.
Bu durum ciddi elektrik hasarı ve yangın riski oluşturabilir.
Daha Büyük Sigorta Takmak Sorunu Çözer mi?
Hayır.
Sigortanın sürekli atması sistemde problem bulunduğunu gösterir.
Daha yüksek amperli sigorta takarak sorunu gizlemek tehlikelidir.
Öncelikle;
- Kısa devre,
- Aşırı akım,
- Arızalı motor,
- Hasarlı kablo,
- Yanlış bağlantı
tespit edilmelidir.
Sigorta Neden Sürekli Atar?
Yeni takılan sigorta tekrar tekrar yanıyorsa önemli bir problem vardır.
Başlıca nedenler:
- Kabloda kısa devre,
- Elektrikli motorun sıkışması,
- Soketin erimesi,
- Su veya nem nedeniyle kaçak,
- Yanlış elektrik bağlantısı,
- Arızalı elektronik parça.
Bu durumda sürekli sigorta değiştirmek yerine devrenin arızası bulunmalıdır.
Röle Arızasının Belirtileri Nelerdir?
Arızalı röle farklı belirtiler gösterebilir.
- Sistem hiç çalışmayabilir.
- Bazen çalışıp bazen çalışmayabilir.
- Röleden tıklama sesi gelmeyebilir.
- Röle aşırı ısınabilir.
- Elektrikli parça gecikmeli çalışabilir.
Röle içerisindeki kontakların zamanla yanması özellikle yüksek akımlı sistemlerde görülebilir.
Röle Nasıl Kontrol Edilir?
Profesyonel kontrol sırasında rölenin;
- Bobin direnci,
- Kontak çıkışı,
- Besleme voltajı
ölçülebilir.
Bazı durumlarda aynı özellikte ve aynı parça numarasına sahip çalışan bir röleyle kontrollü karşılaştırma yapılabilir.
Ancak röleler yalnızca dış görünüşleri aynı olduğu için birbirinin yerine takılmamalıdır.
Pin yapısı ve elektrik özellikleri aynı olmalıdır.
Yakıt Pompası Rölesi Arızalanırsa Ne Olur?
Yakıt pompası rölesi arızalanırsa pompa elektrik alamayabilir.
Bu durumda araç;
- Marş basıp çalışmayabilir,
- Seyir halinde stop edebilir,
- Bazen çalışıp bazen çalışmayabilir.
Ancak benzer belirtiler yakıt pompası veya farklı motor yönetim sistemi arızalarında da görülebilir.
Bu nedenle doğru teşhis gerekir.
Radyatör Fanı Rölesi Arızalanırsa Ne Olur?
Radyatör fanı bazı araçlarda röleler üzerinden kontrol edilir.
Röle arızalandığında fan devreye girmeyebilir.
Bu durum özellikle trafikte motor sıcaklığının yükselmesine neden olabilir.
Fan sürekli çalışıyorsa röle yapışması veya kontrol sistemi problemi de değerlendirilebilir.
Klima Rölesi Arızası Nasıl Anlaşılır?
Klima kompresörünün devreye girmemesinin nedenlerinden biri ilgili röle olabilir.
Ancak klima sistemi;
- Gaz basıncı,
- Basınç sensörü,
- Kompresör,
- Klima beyni
gibi birçok parçayla birlikte çalıştığı için yalnızca röleye bakılarak teşhis yapılmamalıdır.
Sigorta Kutusunda Oksitlenme Olur mu?
Evet.
Sigorta kutusuna su veya nem girmesi bağlantılarda oksitlenmeye yol açabilir.
Özellikle motor bölmesindeki sigorta kutularında;
- Kapak contası,
- Su tahliye kanalları,
- Elektrik soketleri
kontrol edilmelidir.
Oksitlenmiş bağlantılar yüksek direnç oluşturarak elektrik kesintilerine ve ısınmaya neden olabilir.
Sigorta Yuvasının Erimesi Neden Olur?
Sigorta yuvasında gevşek bağlantı oluşursa elektrik temas yüzeyinde direnç artar.
Direnç arttıkça bölge ısınabilir.
Bu durum;
- Sigorta ayağının yanmasına,
- Plastik kutunun erimesine,
- Soket hasarına
neden olabilir.
Sadece sigortayı değiştirmek bu durumda yeterli değildir.
Hasarlı yuva ve bağlantının onarılması gerekir.
Sigorta Sağlam Ama Sistem Çalışmıyorsa Ne Yapılmalı?
Sigorta sağlam olduğu halde ilgili elektrik sistemi çalışmıyorsa;
- Röle kontrol edilmeli,
- Sokette elektrik olup olmadığı ölçülmeli,
- Şase bağlantısı kontrol edilmeli,
- İlgili motor veya elektrikli parça test edilmeli,
- Kablo tesisatı incelenmelidir.
Elektrik arızalarında yalnızca gözle kontrol çoğu zaman yeterli olmaz.
Şase Bağlantısı Arızası Nedir?
Araç elektrik sisteminde devrenin tamamlanabilmesi için sağlam bir eksi yani şase bağlantısı gerekir.
Şase kablosunda;
- Oksitlenme,
- Gevşeklik,
- Kopukluk
varsa sistem çalışmayabilir veya düzensiz çalışabilir.
Örneğin farlar zayıf yanabilir, radyo kesilebilir veya çeşitli elektronik sistemlerde rastgele arızalar oluşabilir.
Birden Fazla Elektrikli Sistem Aynı Anda Kesildiyse Ne Olabilir?
Far, radyo veya farklı elektrik sistemleri aynı anda devre dışı kaldıysa tek bir küçük sigortadan daha büyük bir besleme problemi olabilir.
Kontrol edilmesi gerekenler arasında;
- Ana sigortalar,
- Maxi sigortalar,
- Kontak rölesi,
- Akü bağlantıları,
- Şase kablosu,
- Sigorta kutusu beslemesi
bulunur.
Bu tür durumlarda profesyonel elektrik kontrolü yapılması daha doğru olacaktır.
Maxi Sigorta Nedir?
Maxi sigortalar yüksek akım çeken ana elektrik devrelerinde kullanılan daha büyük sigortalardır.
Örneğin;
- Radyatör fanı,
- Elektrikli direksiyon,
- ABS sistemi,
- Ana sigorta kutusu beslemesi
gibi yüksek akımlı sistemlerde kullanılabilir.
Bu sigortaların değerleri standart küçük sigortalardan daha yüksek olabilir.
Sigorta Renkleri Ne Anlama Gelir?
Standart bıçak sigortalarda renkler çoğunlukla amper değerini ayırt etmeyi kolaylaştırır.
Ancak yalnızca renge bakmak yerine sigorta üzerindeki amper değeri mutlaka kontrol edilmelidir.
Yanlış değer kullanmak elektrik sistemine zarar verebilir.
Sigorta Pense Aparatı Ne İşe Yarar?
Bazı araçların sigorta kutusunda küçük plastik bir sigorta çekme aparatı bulunur.
Bu aparat sigortaların yuvasından zarar vermeden çıkarılmasını kolaylaştırır.
Sigortayı metal penseyle sökmeye çalışmak hem sigortaya hem de çevredeki elektrik bağlantılarına zarar verebilir.
Araç Çalışırken Sigorta Değiştirilir mi?
Elektrik sistemi üzerinde işlem yapılırken ilgili devrenin kapalı olması daha güvenlidir.
Kontak kapatılmalı ve aracın üretici talimatlarına uygun hareket edilmelidir.
Özellikle yüksek akımlı ve elektronik kontrol ünitelerine bağlı devrelerde profesyonel müdahale tercih edilmelidir.
Sigorta Kutusuna Su Girerse Ne Yapılmalı?
Sigorta kutusunda su görülmesi ihmal edilmemelidir.
Su;
- Kısa devre,
- Oksitlenme,
- Soket hasarı,
- Röle arızası
oluşturabilir.
Su girişinin kaynağı bulunmalı ve kutu bağlantıları kontrol edilmelidir.
Yalnızca bölgeyi kurutmak sorunu kalıcı olarak çözmeyebilir.
Araçta Yanlış Röle Kullanılırsa Ne Olur?
Dışarıdan aynı görünen röleler farklı;
- Pin dizilimine,
- Amper kapasitesine,
- Diyot yapısına,
- Kontrol devresine
sahip olabilir.
Yanlış röle kullanılması sistemin hiç çalışmamasına veya elektrik devresinin zarar görmesine neden olabilir.
Bu nedenle parça numarası ve elektrik özellikleri kontrol edilmelidir.
Aracınıza uygun röle, sigorta ve elektrik parçalarını parcamtedarik.com üzerinden inceleyebilirsiniz.
Sigorta ve Röle Değişiminde Doğru Parça Nasıl Seçilir?
Parça seçerken;
- Araç marka ve modeli,
- Model yılı,
- Şasi numarası,
- Sigorta amper değeri,
- Röle parça numarası,
- Röle pin yapısı
kontrol edilmelidir.
Özellikle rölelerde yalnızca fiziksel boyuta göre seçim yapılması doğru değildir.
Far, Silecek ve Radyo Aynı Sigortaya Bağlı Olabilir mi?
Araç tasarımına göre elektrik dağılımı değişir ancak çoğunlukla bu sistemlerin ayrı koruma devreleri bulunur.
Modern araçlarda bazı sistemler doğrudan klasik röle yerine elektronik kontrol modülleri üzerinden de yönetilebilir.
Bu nedenle sigorta kutusundaki şemanın doğru okunması önemlidir.
Elektronik Kontrol Modülü Arızası Sigorta Problemi Gibi Görünebilir mi?
Evet.
Yeni nesil araçlarda far, silecek ve iç elektronik sistemlerin bir bölümü gövde kontrol modülü gibi elektronik üniteler tarafından yönetilebilir.
Sigorta ve röle sağlam olduğu halde sistem çalışmıyorsa kontrol ünitesi veya iletişim hattı problemi bulunabilir.
Bu nedenle özellikle yeni nesil araçlarda gelişmiş arıza tespit cihazı gerekebilir.
Elektrik Arızalarında Rastgele Parça Değiştirmek Doğru mu?
Hayır.
Elektrik problemlerinde belirtiler farklı parçaların arızalarına benzeyebilir.
Örneğin çalışmayan silecek;
- Sigorta,
- Röle,
- Motor,
- Kumanda kolu,
- Elektrik tesisatı
kaynaklı olabilir.
Doğru ölçüm yapılmadan parça değiştirmek gereksiz maliyete neden olabilir.
Kaliteli Sigorta ve Röle Kullanmak Neden Önemlidir?
Sigorta ve röleler küçük parçalar olmasına rağmen aracın elektrik güvenliğinde önemli görev üstlenir.
Kalitesiz parçalar;
- Yanlış amperde devre kesebilir,
- Aşırı ısınabilir,
- Kontak yüzeylerinde erken arıza oluşturabilir,
- Elektrik sisteminin kararsız çalışmasına neden olabilir.
Bu nedenle elektrik sisteminde araçla uyumlu ve güvenilir parçaların kullanılması önemlidir.
Sigorta, röle, elektrik soketleri ve diğer otomotiv yedek parçalarını parcamtedarik.com üzerinden araştırabilirsiniz.
Sonuç: Far, Silecek veya Radyo Kesildiğinde Önce Sigorta ve Röleyi Kontrol Edin
Araçta herhangi bir elektrikli sistem aniden çalışmayı bıraktığında pahalı elektronik parçaları değiştirmeden önce temel elektrik kontrollerinin yapılması önemlidir.
İlk olarak;
- Sigorta,
- Röle,
- Soket,
- Kablo,
- Şase bağlantısı
kontrol edilmelidir.
Atmış sigortanın yerine mutlaka aynı amper değerinde sigorta takılmalı ve sigorta tekrar atıyorsa problem görmezden gelinmemelidir.
Sürekli sigorta atan bir devrede kısa devre veya aşırı akım problemi bulunabilir.
Benzer şekilde sigorta sağlam olduğu halde far, silecek, radyo veya başka bir elektrik sistemi çalışmıyorsa röle ve elektrik bağlantıları kontrol edilmelidir.
Doğru arıza tespiti, gereksiz parça değişimini önlediği gibi aracın elektrik sisteminin güvenli şekilde çalışmasını da sağlar.
Aracınıza uygun sigorta, röle, elektrik soketi ve diğer otomotiv elektrik yedek parçalarını parcamtedarik.com üzerinden inceleyebilirsiniz.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.